Over tolken en zo...

In een van mijn vorige blogs schreef ik over het inzetten van tolken.
Inmiddels zet ik al bijna tien jaar tolken in. In het begin waren dit alleen schrijftolken, momenteel geef ik de voorkeur aan tolken NmG.

Door de jaren heen, heb ik heel veel tolken ontmoet. Door m’n eigen aanvragen in het onderwijs, privé, maar ook door m’n werk bij stichting Zo Hoort Het bijvoorbeeld.
Stichting Zo Hoort Het, organiseert al acht jaar activiteiten voor kinderen, jongeren en volwassenen met CI, doof of slechthorend, maakt niet uit.
Altijd zetten we ook tolken in, die de communicatie makkelijker maken.
Ook in andere settings kom ik tolken tegen. Bij de activiteiten van Stichting Plotsdoven,  maar ook andere activiteiten die ik bijwoon. Vaak zijn het bekende tolken, want je komt elkaar continue tegen en ze worden regelmatig weer gevraagd.

De tolk-klant relatie is misschien in sommige gevallen een precair onderwerp. In het verleden dacht ik altijd, je kunt niet bevriend raken met je tolk, want zij werken voor jou. Voor mij was dat ook gewoon zo, er waren best tolken met wie ik een klik had en die ik graag inzette tijdens mijn opdrachten, maar daar bleef het bij.
Af en toe las of hoorde ik ook wel dat mensen bevriend zijn met tolken, maar dat was bij mij nooit het geval geweest.
Maar ook ik ontmoette op een gegeven moment tolken, met wie ik een hele goede klik had. En niet alleen op zakelijk gebied (dus tolken voor mij), maar ook op persoonlijk gebied.
In het begin is het aftasten maar naarmate de tijd vorderde merkte ik dat het door elkaar heen begon te lopen. Ik ging ook privé om met deze tolken. Tijdens de opdrachten zijn ze altijd heel professioneel en doen ze gewoon hun werk.

Natuurlijk, ik moet ze wel kunnen volgen, dat is een pre, maar dat is ook geen probleem. Omdat ik ze ook regelmatig in zet bij mijn tolkopdrachten, kennen ze ook mij door en door. Vaak hebben ze aan een half woord, of uitdrukking genoeg om te weten, dat ik iets niet volg, of dat er iets niet prettig is. Dat is fijn, dan hoef ik dat niet meer uit te leggen. Ook weten ze precies wat ze wel en niet voor mij moeten vertalen en dat ze ook zorgen dat ik de cruciale informatie mee krijg. Als zij in de wandelgangen iets opvangen, wat voor mij van belang kan zijn, zorgen ze er ook voor dat ik dit mee krijg.

Maar hoever kun je hier in gaan? Zelf heb ik er helemaal geen problemen mee, ik vind het ontzettend fijn, je hebt een klik met de tolk, gezamenlijke interesses en je weet van elkaar waar je aan toe bent. En ook andere mensen leren de tolken om mij heen kennen.
Waar ik geen prijs op stel is dat tolken achter mijn rug om, contacten gaan leggen met mensen waar ik mee om ga, - op zakelijk of vriendschappelijk vlak-.  Ik heb er geen probleem mee, als ze dit doen, waar ik zelf bij ben, of opmerken dat ze graag in contact willen komen met iemand, omdat ze gemeenschappelijke interesses hebben, of omdat iets de aandacht heeft getrokken van de tolk. Als ze dit maar kenbaar maken. Wat er daarna gebeurd is niet aan mij.

Zelfde geldt omgekeerd overigens; ik merk dat anderen, collega’s of vrienden, ook wel eens in contact willen komen met een tolk. Ook hier heb ik niet zoveel problemen mee, zolang ze hier maar eerlijk over zijn.  Al vind ik dat soms wel een grappige situatie.

Voor mij is de tolk in de eerste plaats een mens. Ik verwacht altijd wel dat de tolk zorgt voor een optimale communicatie, want daar vraag ik ze voor. In overleg kunnen we afspreken wat ik graag wil en hoe we dat gaan aanpakken. Soms heeft een tolk zelf ook hele goede adviezen, op basis van zijn of haar ervaring in het verleden. Hier neem ik graag kennis van, maar aan mij is het om te besluiten of ik dit wel of niet wil toepassen.

Ook heb ik wel eens meegemaakt, dat ik in bepaalde situaties voor het blok ben gezet, door vragen als, hoe ik ergens mee om ga, hoe ik dat doe met het inzetten van tolken. Bijvoorbeeld, tijdens de intake voor de opleiding werd mij gevraagd hoe ik het ging aanpakken met de colleges, als er allemaal moeilijke termen werd uitgelegd. Hoe vertaalde de tolk dit?
De tolk die ik had, vertaalde de vraag naar mij toe, waar op ik antwoord gaf, maar zij had nog een aanvulling. Ze vroeg of ze dat mocht zeggen, wat ik geen enkel probleem vond. De tolk gaf hierbij aan dat ze zich konden voorbereiden door de lesinhoud van te voren te mogen inzien, en dat mijn medestudenten net zo goed deze termen nog niet kenden. Dat zette de vraagsteller wel even aan het denken.
Maar ik had hier weer niet aan gedacht, dus ik was blij dat de tolk dit zei.
En dat gebeurt mij wel vaker, dat een tolk net even beter woorden kan geven aan iets, omdat ze dat vaker zien, dan ik zelf.
Wel doen ze dit altijd in overleg met mij, dat ze vooraf vragen, - of tussendoor,- of ze daar iets over mogen zeggen. Als ik dit niet wil, doen ze dit ook niet.

En daarnaast; ik vertrouw volledig op een tolk, dat zij de informatie die gegeven wordt, ook volledig aan mij doorspelen. Daar zet ik ze voor in natuurlijk.

Op dit moment is er op Facebook in de groep van de stichting Plotsdoven een heel interessante discussie gaande over feedback geven aan je tolk.
Dit is een mooi leerpunt, want mensen vinden het erg moeilijk om feedback te geven. Sowieso, niet alleen aan je tolk, maar in het algemeen. Maar om de kwaliteit te waarborgen, is het toch nodig en ook fijn, dat je elkaar feedback geeft. Als klant, mag ik van de tolk een aantal dingen verwachten. Omgekeerd ook, de tolk kan van mij verwachten, dat ik de correcte informatie over de opdracht doorgeef en ook er voor zorg, dat ze goed beslagen ten ijs komen. Natuurlijk, elke tolk is hier weer verschillend in, maar het is belangrijk dat je samen tot een goede afstemming komt.

Een aantal jaren geleden durfde ik mijn tolken nog geen feedback te geven. Ik was allang blij dat ik iemand had die kwam tolken. Inmiddels is mijn houding wat dat betreft veranderd. Als ik merk dat het tolken niet goed verloopt, dan krijgt de tolk van mij feedback. Soms is het gewoon tussen de opdracht door, dat ik merk dat de tolk niet goed zit, of dat er een sjaal in de weg zit, om maar wat te noemen, of dat ik de tolk niet goed kan zien.
Dat zijn hele kleine dingen, maar ook van belang. En natuurlijk, als ik merk dat ik er niets van kan volgen, dan laat ik dit ook blijken. Als een tolk niet kan volgen wat er wordt gezegd, vind ik het prettig dat ze dit aangeven. Ik kan hierop zelf actie ondernemen, maar ik vind het ook geen bezwaar als ze zeggen, ik kan het even niet volgen, wilt u dat herhalen? Ook hierin geldt; tolken die heel vaak voor mij tolken, zien aan mijn gezicht of gebaren of ik behoefte heb aan herhaling, of dat ze het mogen laten zitten.

Ik spreek normaal altijd met stem, maar het kan gebeuren dat ik toch iets in gebaren zit te vertellen. Dit vergeet ik wel eens af te stemmen, maar ik merk dat ik vaak wel word vertaald. En dat is ook wel heel prettig!

Al met al kan ik wel concluderen dat ik met de tolken die ik inzet een prettige samenwerking heb ontwikkeld. En natuurlijk zal ik, samen met de tolk blijven werken aan een soepele samenwerking!